PPWR: nieuwe spelregels voor verpakkingen komen dichterbij
Vanaf 12 augustus 2026 wordt de Europese Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) van toepassing. Voor de verpakkingssector is dat een belangrijk kantelpunt. Verpakkingen minimaliseren, het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen beperken, traceerbaarheid organiseren en de nodige conformiteitsdocumentatie voorzien, worden nadrukkelijker onderdeel van de dagelijkse praktijk. Richting 2030 verschuift de aandacht steeds sterker naar recycleerbaarheid en materiaalkeuze. “Dat heeft ook gevolgen voor drukkers en converters”, stelt Natasha Jeremic, head of Piezo Inks bij Domino Printing Sciences.
De PPWR verandert de manier waarop merken, verpakkingsproducenten en converters naar verpakkingen moeten kijken. Traditioneel waren factoren zoals prijs, drukkwaliteit, productiviteit en oplage doorslaggevend bij de ontwikkeling van een verpakking. Die blijven belangrijk, maar krijgen gezelschap van nieuwe criteria: hoeveel materiaal wordt gebruikt, welk aandeel daarvan is gerecycleerd, welke stoffen zijn aanwezig en wat gebeurt er met de verpakking wanneer ze afval wordt?
Voor veel bedrijven ligt de eerste prioriteit momenteel bij de eisen die vanaf 12 augustus 2026 relevant worden. Dat betekent onder meer verpakkingen verder minimaliseren, het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen terugdringen, de traceerbaarheid verbeteren en voor verpakkingen de vereiste conformiteitsdocumentatie kunnen voorleggen.
Voor converters is dat geen louter administratieve kwestie. De keuzes die worden gemaakt om aan de regelgeving te voldoen, komen uiteindelijk ook op de drukpers terecht.
De PPWR voorziet een traject waarbij de eisen de volgende jaren verder worden aangescherpt. Richting 2030 komt de recycleerbaarheid van verpakkingen nadrukkelijker centraal te staan.
Daarmee wordt het dossier technisch complexer. Een verpakking bestaat doorgaans uit verschillende componenten: het substraat, inkten, coatings, vernissen, kleefstoffen en eventueel laminaten. Elk onderdeel kan afzonderlijk geschikt lijken voor recyclage, maar uiteindelijk telt de volledige verpakking.
Dat is een belangrijk onderscheid. Een inkt, lijm of substraat dat technisch recycleerbaar is, garandeert niet automatisch dat de uiteindelijke verpakking op grote schaal in bestaande recyclagestromen kan worden verwerkt.
Tegelijk is het regelgevende en technische kader nog in ontwikkeling. Definities en beoordelingsmethodes rond recycleerbaarheid en de kwaliteit van gerecycleerde materialen moeten verder worden ingevuld. Ook de recyclageinfrastructuur is niet overal op hetzelfde niveau. Bedrijven moeten dus investerings- en materiaalbeslissingen nemen terwijl een deel van de praktische spelregels nog vorm krijgt.
Recycleerbaar betekent niet automatisch de laagste milieu-impact
Een bijkomende moeilijkheid is dat recycleerbaarheid slechts één aspect van duurzaamheid is. De meest gemakkelijk recycleerbare verpakking hoeft over haar volledige levenscyclus niet noodzakelijk de kleinste milieu-impact te hebben.
Dat zien we ook in de materiaalkeuzes van merkeigenaars. Sommige merken stappen over naar papier om de recycleerbaarheid te verhogen. In andere gevallen kan een lichte kunststof folie juist tot minder materiaalgebruik en lagere transportemissies leiden dan een zwaardere kartonnen oplossing.
De uitdaging bestaat er daarom in om recycleerbaarheid, materiaalgebruik en levenscyclusimpact naast elkaar te leggen. Daar komen bovendien economische factoren bij, zoals de kosten die voortvloeien uit systemen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR).
Nieuwe materialen moeten ook goed bedrukbaar blijven
Voor de grafische sector is vooral de wisselwerking tussen duurzaamheid en productie van belang. Een verandering die op papier logisch lijkt, kan op de drukpers nieuwe problemen veroorzaken.
Gerecycleerde verpakkingsmaterialen kunnen bijvoorbeeld andere eigenschappen hebben op het vlak van inkthechting of verwerkingssnelheid. Wanneer daardoor meer inschiet ontstaat of de productiesnelheid moet worden verlaagd, heeft dat zowel economische als ecologische consequenties.
Daarom zullen materialen steeds vaker in hun uiteindelijke toepassing moeten worden getest. Niet alleen de leverancier van het substraat of de inkt kan bepalen of een oplossing geschikt is. Materiaalproducenten, inktleveranciers, machinebouwers, converters en merkeigenaars zullen hun kennis en testresultaten meer met elkaar moeten verbinden.
Hier ligt voor converters een interessante rol. Zij weten immers hoe verschillende materialen, inkten en processen zich in de praktijk tot elkaar verhouden. Die productie-ervaring kan merkeigenaars helpen bij het maken van keuzes die zowel technisch haalbaar als in overeenstemming met de regelgeving zijn.
Meer variabele informatie op verpakkingen
De PPWR brengt daarnaast een groeiende behoefte aan gegevens en traceerbaarheid met zich mee. Merken moeten meer informatie verzamelen over onder meer gebruikte materialen, gerecycleerde inhoud, relevante stoffen en recycleerbaarheid.
Dat heeft ook gevolgen voor de informatie die aan verpakkingen wordt gekoppeld. Batch- en serienummers en 2D-codes kunnen daarbij een grotere rol krijgen. Ook ontwikkelingen zoals GS1 Sunrise 2027 en digitale productpaspoorten passen in die bredere evolutie naar meer digitaal beschikbare product- en verpakkingsinformatie.
Voor drukkers betekent dit dat variabele data steeds meer onderdeel kan worden van het verpakkingsproductieproces. Digitale printtechnologie kan daarbij interessant zijn omdat kleinere oplages, verschillende versies en variabele gegevens zonder drukvormwissels kunnen worden geproduceerd.
Converter wordt kennispartner
De PPWR zet een beweging in gang waarbij verpakkingen steeds meer als één geïntegreerd systeem moeten worden bekeken.
Voor converters betekent dat dat kennis van druktechniek alleen niet meer volstaat. Bedrukbaarheid, materiaalkeuze, recycleerbaarheid, traceerbaarheid en beschikbare recyclingstromen raken steeds sterker met elkaar verbonden.
Dat biedt ook kansen. Converters kunnen hun positie in de waardeketen versterken door nieuwe materiaalcombinaties te testen, betrouwbare productiegegevens op te bouwen en merkeigenaars te helpen bij de praktische vertaling van de regelgeving.
