FINAT over PPWR: “Afwachten is geen optie”

Als er vandaag één afkorting is die het debat in de Europese verpakkings- en etikettenindustrie beheerst, dan is het wel PPWR – de Packaging and Packaging Waste Regulation. “Deze Europese verordening is allesbehalve een theoretisch kader: ze zal fundamenteel bepalen hoe labels worden ontworpen, geproduceerd, aangebracht én gerecycleerd”, zegt FINAT, de internationale vereniging van de labelindustrie.

Dit artikel belicht hoe labelbedrijven zich moeten aanpassen aan dit nieuwe regelgevende kader. Op basis van inzichten van sprekers en panelleden van het FINAT European Label Forum 2025 zoals Francesca Stevens (EUROPEN), Pablo Englebienne (FINAT), Jean-Emile Potaufeux (PRE), Marius Tent (CELAB-Europe), Jan ’t Hart (AIM Europe/HolyGrail 2.0) en Thomas Reiner (Berndt & Partner) wordt duidelijk wat PPWR en aanverwante regelgeving betekenen voor de labelsector vandaag, morgen en op langere termijn.

1. De kernuitdaging: recycleerbaarheid is geen keuze meer

De PPWR legt duidelijke deadlines vast. Tegen 2030 wordt verpakking die niet recycleerbaar is, geweerd van de Europese markt. Tegen 2035 moet bovendien worden aangetoond dat die verpakking ook effectief en op grote schaal wordt gerecycleerd. “Als een verpakking – inclusief het label – niet recycleerbaar is, verliest ze haar markttoegang. Dat is de realiteit”, waarschuwt Pablo Englebienne, Regulatory Affairs manager bij FINAT.

Voor labeldrukkers en toeleveranciers betekent dit concreet:

• Labels moeten compatibel zijn met het recyclageproces van de hoofdverpakking.
• Materialen, inkten, kleefstoffen en veredelingen moeten voldoen aan snel evoluerende design-for-recycling-richtlijnen.
• Plastic labels die meer dan 5% van een verpakkingsunit uitmaken, zullen gerecycleerde content uit post-consumer afval moeten bevatten.

Voor converters rijzen daarbij praktische vragen: welke labelconstructies voldoen straks aan de normen? Hoe wordt recycleerbaarheid beoordeeld over 22 verschillende verpakkingscategorieën? Het antwoord is duidelijk: nu is het moment om samen met klanten en leveranciers te testen, herontwerpen en certificeren.

2. Harmonisatie, maar voorlopig nog veel onduidelijkheid

Hoewel de PPWR van kracht is, blijft een groot deel van de uitwerking onzeker. Francesca Stevens, executive director van EUROPEN, schetste een nuchter beeld: “Er moeten nog zo’n 40 stukken secundaire wetgeving volgen … en cruciale definities, zoals wat precies als ‘verpakking’ geldt, liggen nog niet vast.”

Open vragen zijn onder meer:

• Is release liner al dan niet verpakking?
• Wat wordt als composteerbaar beschouwd: thuis of industrieel?
• Wie draagt welke verantwoordelijkheid: merkeigenaar, labelconverter of grondstoffenleverancier?

Deze onduidelijkheid houdt aanzienlijke compliance-risico’s in. Afwachten is geen optie. Zoals Stevens benadrukte: “Ondanks de onzekerheid is het sterk aan te raden om het voorbereidingsproces nu al op te starten, samen met partners in de hele waardeketen.” Hier speelt FINAT een sleutelrol: via deelname aan normalisatieorganen en door technische input vanuit de sector aan te leveren, zorgt de federatie ervoor dat de specifieke realiteit van labels wordt meegenomen in de wetgeving.

3. Gamechangers: sorteer- en smartlabeltechnologie

Labels maken niet alleen deel uit van circulaire materiaalstromen, ze kunnen die ook actief mogelijk maken. Jan ’t Hart lichtte de vooruitgang toe van HolyGrail 2.0, een project rond digitale watermerken voor slimme sortering. “We hebben aangetoond dat intelligente sortering zuiverheidsgraden oplevert met meer dan 90% detectienauwkeurigheid, getest op 2,4 miljoen verpakkingen.”

Voor converters opent dit twee perspectieven:

• Innovatie in drukwerk: digitale watermerken kunnen geïntegreerd worden zonder extra drukstappen.
• Meerwaarde voor klanten: smart labels ondersteunen traceerbaarheid, transparantie en naleving van regelgeving.

“Labels staan centraal in het detectiemechanisme”, aldus ’t Hart. “Zonder label kan het systeem het product niet lezen.” De rol van het label verschuift daarmee van identificatie en marketing naar informatiedrager in een circulaire economie.

4. PPWR als hefboom: CELAB en de noodzaak om initiatief te nemen

Waar sommigen regelgeving als last zien, beschouwen anderen ze als motor voor innovatie. Marius Tent (Ceflex en 360packmastery, sinds 2025 ook projectmanager bij CELAB-Europe) schetste de CELAB-Europe 2.0-strategie: een platform dat matchmaking faciliteert om circulaire oplossingen voor liner- en matrixrecyclage op te schalen. “Het is PPWR-tijd. Er is vandaag niets belangrijker”, stelde Tent. Hij wees op enkele pijnpunten:

• Er bestaan nog steeds grote kennishiaten: veel co-packers en merkeigenaars weten niet dat recyclageoplossingen voor liners bestaan.
• Schaal is cruciaal: hoe meer spelers aansluiten, hoe economisch haalbaarder recyclage wordt.
• Met datagedreven tools, zoals een interactieve kaart van oplossingen, biedt CELAB concrete handvaten voor converters en hun klanten.

PPWR-compliance komt er niet vanzelf. Ze moet worden mee vormgegeven door wie de materialen het best kent.

5. Verder dan 2030: strategische impact voor de labelindustrie

In een bredere keynote schetste Thomas Reiner een toekomst met wereldwijde EPR-systemen, materiaalverboden, strengere O₂-rapportering en toenemende grondstoffenschaarste. “Na de automobiel- en textielsector is verpakking aan de beurt. Andere sectoren zullen concurreren om hetzelfde gerecycleerde materiaal”, waarschuwde hij.

Zijn belangrijkste aandachtspunten:

• Labels moeten voldoen aan criteria rond niet-toxiciteit, recycleerbaarheid en traceerbaarheid.
• Merkhouders zullen data eisen over CO₂-, water- en materiaalimpact.
• Beperkingen op secundaire verpakking kunnen het labeloppervlak en de zichtbaarheid drastisch beïnvloeden.

Voor labelbedrijven betekent dit een fundamentele herdenking van materialen, businessmodellen, samenwerkingen en toegevoegde waarde.

Wendbaarheid wordt de nieuwe vorm van compliance

Het nieuwe regelgevend kader is geen obstakel, maar een routekaart naar relevantie en weerbaarheid. Zoals Pablo Englebienne het verwoordde: “Er moet een continue informatiestroom zijn doorheen de hele keten – van grondstof tot labeldrukker tot merkeigenaar.”

De volgende editie van het European Label Forum vindt plaats van 27 tot 29 mei 2026 in Sevilla.